Artsakhpress

Հասարակական

«էս հողը ինձ երեխա ա պարգևել, ես էս հողից չեմ գնալու»

Բռնի տեղահանված արցախցիների պատմությունները որքան նման՝ նույնքան տարբեր են։

«էս հողը ինձ երեխա ա պարգևել, ես էս հողից չեմ գնալու»

«էս հողը ինձ երեխա ա պարգևել, ես էս հողից չեմ գնալու»
ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ, 8 դեկտեմբերի, ԱՐՑԱԽՊՐԵՍ։ MediaHub-ի զրուցակիցը երևանաբնակ Հասմիկ Դավթյանն է։ Եղբոր՝ Դավիթի մասին ներկայով է խոսում։ Այն, ինչ կատարվեց ընտանիքի հետ բառերով նկարագրելու չէ։ Ամեն ինչ կարող էր այլ ընթացք ունենար, եթե Դավիթն Արցախում մշտապես ապրելու որոշում չկայացներ։  Հայրական կողմի արմատներով Դավթյաններն Արցախի Դահրավ գյուղից են, թեպետ միշտ ապրել են Երևանում։ Միայն տարբեր ժամանակահատվածներում 2-3 տարով բնակվել են Արցախում։ 
«Մեր ընտանիքում 2 քույր և մի եղբայր ենք։ Հայրենասիրությունն ու Արցախի հանդեպ ունեցած սերն է միշտ առաջնորդել մեր ընտանիքին։ 2020թ. 44-օրյա պատերազմի լուրը լսելուց հետո 3-րդ օրն արդեն կնոջն ու մեզ բոլորիս նախապատրաստեց, որ գնում է Արցախ` «հայրենիքը կանչում է»։ Պատերազմի օրերին, երբ զանգում էր, ասում էր, որ թիկունքում է, որ  առաջնագիծ չեն գնում, հանգիստ լինենք։ Հետո իմացանք, որ հոսպիտալում է։ Իրենք առաջնագծում են կռիվ տվել հորեղբորս տղայի հետ, Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղի մատույցներում։ Պարզվեց, որ երբ թշնամին հրետակոծել է իրենց դիրքը, տղերքը արագ պատսպարվել են խրամատների մեջ, իսկ այդ ընթացքում Դավիթի ոտքը ջարդվել է։ Մենք բոլորս միաբերան նույն բանն էինք ասում. «Դավ, Աստված ոտքդ ջարդել ա, որ ողջ տուն վերադառնաս»,- հիշում է Հասմիկը։
Գերդաստանի 3 սերունդներն էլ պատերազմ են տեսել, 3 սերունդ իր բաժին կռիվն է տվել։ Հասմիկը պատմում է, որ հայրական կողմի պապը Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է եղել, ուներ փոխգնդապետի զինվորական կոչում։ Մինչև 86 տարեկան դպրոցում ռազմագիտություն է դասավանդել, իսկ հայրը` արցախյան առաջին պատերազմի մասնակից, նույնպես զինվորական ու դարձյալ փոխգնդապետի կոչումով։ 
«Դավիթը 3 տարեկան էր առաջին պատերազմի ժամանակ։ Հիշում եմ մի դեպք այդ օրերից. մի օր, երբ թշնամին ռմբակոծում էր, մեր բարձրահարկ շենքի պատուհանները դղրդում էին, ես վախեցած լացում էի, Դավիթը հանգստացնում էր. «Գիժ, մի լացի, մերոնք են»։ Հետո պատերազմը գնալով թեժանում էր, վերջը չէր երևում։ Հայրս մեզ որոշեց ուղարկել Երևան։ Ձմեռվա ցրտին 4 օր ու գիշեր Իվանյանի (Խոջալու) օդանավակայանում սպասում էինք, որ մեր հերթը գա և ուղղաթիռով մեկնենք»։
Դժվար չէ պատկերացնել, որ զինվորականի ընտանիքում ծնված ու մեծացած, պատերազմներ հաղթած իր մեծերից Դավիթը հատկապես հայրենասիրություն պետք է ժառանգեր։ 
«Հայրս դեմ չեղավ, որ մինուճար որդին մեկնի առաջնագիծ, որովհետև ինքը նույն կերպ կվարվեր, եթե առողջական վիճակը թույլ տար։ Հոգու խորքում հպարտ էր, որ Դավիթն իր փոխարեն էլ կռիվ կտա։ Իսկ մամային ու կնոջը խոստացավ, որ կվերադառնա ու վերադարձավ... Աստված ոտքը ջարդեց, որ տված խոստումը կատարի»։
Պատերազմն ավարտվեց, ո՛չ մեր հաղթանակով։ Մինչ Հայաստանում ապաստանած արցախցիները փորձում էին ուժ գտնել ու վերադառնալ, իսկ մի մասը չգնացին, որովհետև վախենում էին։ Դավիթը որոշեց կնոջ հետ տեղափոխվել Արցախ և բնակվել այնտեղ։ 2020թ․ դեկտեմբերի 30-ին նա կնոջ հետ հասավ Ստեփանակերտ․ ցանկությունն էր Նոր տարվա և Սուրբծննդյան  տոներն այնտեղ դիմավորել։
Քույրն ասում է, որ այդքան կատարյալ ու ներդաշնակ ընտանիքը մի քանի տարի սպասել է առաջնեկի ծնունդին, բայց ծնող դառնալու բերկրանքն ուշանում էր։  
«Բոլորիս երազանքն էր, որ նրանց գեղեցիկ դուետը՝ տրիո դառնա։ Եղբայրս այնտեղ անցավ զինվորական ծառայության, ուներ ավագ լեյտենանտի զինվորական կոչում։ Մի քանի ամիս անց լսեցինք բաղձալի լուրը՝ «Հորքուր ես դառնալու»։ Մեր ուրախությանը չափ չկար։ Դավիթի պես երեխասեր մարդ ես չեմ ճանաչում, ոչ մի երեխայի կողքով անտարբեր չէր անցնում, բոլորի հետ խաղում էր, կատակներ անում։ Բայց երբ իրենց հրաշք աղջկան ունեցան, ասաց. «Էլի սիրում եմ բոլոր երեխեքին, բայց իմն ուրիշ ա։ Տղա երեխայի մասին էր երազում, «որ որդի ունենանք, Մոնթե ենք կոչելու»»։ 
Ընտանիքը Դավիթին մի քանի անգամ հորդորել է, որ Երևան վերադառնան, բայց պատասխանը գրեթե միշտ նույնն էր․ «էս հողը ինձ երեխա ա պարգևել, ես էս հողից չեմ գնալու»։
Սկսվեց շրջափակումը, իր հետ բերելով անասելի դժվարություններ, բայց ամուսինները դիմանում էին։ Կնոջը դժվարություններից փարատելու համար ասում էր՝ «Եթե Աստված էս դժվարությունը տվել է, ուրեմն ուժ էլ կտա դիմակայելու, լավ ա լինելու ամեն ինչ»։ Հիշում են ընտանիքի անդամները։
Սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը նորից պատերազմ հայտարարեց փոքրաթիվ ու փոքրատարածք Արցախի դեմ։ Երբ իրավիճակը դարձավ օրհասկան, բռնի տեղահանումը «փրկություն», Դավիթը կնոջ ու մանկահասակ երեխայի հետ պատրաստվում էր բռնել գաղթի ճանապարհը, մինչ այդ՝ վառելիք էր պետք։ 
«Սեպտեմբերի 25-ին Դավիթը ևս վառելիքի պահեստում էր։ Գնաց ու չեկավ։ Օրեր շարունակ մենք նրան փնտրում էինք բոլոր տեղերում, բայց դատաբժշկական փորձաքննությունը հաստատեց նրա մահը... Չնայած մեր ընտանիքը չի հավատում։ Ամեն օր սպասում ենք հրաշքի։ Սակայն մինչ օրս մենք չենք հավատում ու չենք հաշտվում այս իրողությանը։ Մենք իրավունք ունենք չհավատալու,  որովհետև չենք տեսել, որովհետև նա միշտ ողջ է և ողջ կմնա... Մենք հավատում ենք հրաշքների, այո՛ ամենաանհավանական հրաշքներին ենք հավատում։ Սեպտեմբերյան դեպքերը, դրա հետ մեկտեղ տեղի ունեցած պայթյունը խեղեց ևս մի երջանիկ ընտանիքի ճակատագիր։ Օրինակելի ամուսին, աղջկա համար խենթ հայր, նվիրված որդի ու ամենահաս եղբայր, հավատարիմ ընկեր, չափից դուրս բարի ու կամեցող, աղ ու հացով, երգ ու պարով մարդ։ Դավիթը մարդ էր, մարդ՝ մարդկային բոլոր բարձր հատկանիշներով»,- ասում է մեր զրուցակիցը։
Ընկերները հաճախ նրան կատակով ասում էին՝ «ինքն իր բարության ձեռքը կրակն էր ընկել»։ 
«Երբևէ լսած կա՞ք, որ դարձվածքը, որն ամբողջությամբ փոխաբերություն է, կարող է մի օր ուղիղ իմաստ ստանալ։ Եղբորս դեպքում, այո՛, ինքն իր բարության ձեռքը կրակն ընկավ»,- հավելեց Հասմիկ Դավթյանը։

     

Քաղաքական

Մակրոնը փորձում է երրորդ համաշխարհային պատերազմ հրահրել. Պետդումայի նախագահ

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, փորձելով պահպանել իր իշխանությունը, ավելի լավ բան չի մտածել, քան փորձել հրահրել երրորդ համաշխարհային պատերազմ։

Միրզոյանն ու Բայրամովն այսօր կհանդիպեն Բեռլինում

Մյունխենում փետրվարի 17-ին կայացած եռակողմ հանդիպման ժամանակ ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն, այսօր և վաղը Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարներ Արարատ Միրզոյանի ու Ջեյհուն Բայրամովի գլխավորած պատվիրակությունները կհանդիպեն Բեռլինում։

Բաքուն շարունակում է նոր տարածքային պահանջներ ներկայացնել ՀՀ-ին. Միրզոյանը՝ Զինաթափման համաժողովի բարձրաստիճան հատվածում

Հարավային Կովկասում անվտանգային իրադրությունը մնում է անկայուն, քանի որ Ադրբեջանը չի հրաժարվում Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ իր ագրեսիվ քաղաքականությունից:

Տնտեսական

Հասարակական

Ռազմական

Տեսանյութեր

ավելին

Ամենադիտված

ամիս

շաբաթ

օր

Գործարկվում է ԼՂ-ից բռնի տեղահանվածների համար ուսուցման դասընթացի և աշխատանքային փորձ ձեռք բերելու աջակցության ծրագիրը

Ադրբեջանի մշակութային ցեղասպանության հերթական զոհը՝ Ստեփանակերտի «Անդրանիկ» փողոցում տեղադրված քանդակները

Սեպտեմբերի 19-ի ռազմական գործողությունների հետևանքով գերության մեջ է հայտնվել 16 անձ

Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները կրակ են բացել Վերին Շորժայի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ․ ՊՆ

Այն ամենը, ինչ կապված է Արցախի հետ, փորձում են «կափարիչ» դնել դրա վրա և փակել այդ հարցը, բայց պետք չէ գնալ այդ ճանապարհով. Սամվել Շահրամանյան

Քարվաճառի շրջանի Ծար գյուղի Սուրբ Սարգիս և Սուրբ Գրիգոր եկեղեցիները՝ ադրբեջանական մշակութային վանդալիզմի հերթական զոհ

Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունը հայտարարում է Ժամանակավոր թափուր հաստիքների մրցույթ

Բնակարանային ապահովման աջակցությունից առաջինը կօգտվեն 3 և ավելի երեխաներ ունեցող տեղահանված ընտանիքները. փոխվարչապետ

Արցախ վերադառնալու իրական հնարավորություն կա. Վարդան Օսկանյան

Search